Długi weekend podlaski

Jak zwykle mając wolne udaliśmy się na Podlasie.
Po drodze nad Bugiem spotkaliśmy łabędzie pisklęta...,

...w mijanym miasteczku oknówki...,

...a niemal już na miejscu patrolującego błotniaka łąkowego.

W ogrodzie i na okolicznych łąkach zestaw stałych mieszkańców: mazurki, wróble, gąsiorki...,

...kwiczoły, kosy, śpiewaki...,

...muchołówki szare...,

...pleszki...,

...szczygły, zięby, trznadle...,

...jerzyki, oknówki i dymówki.

Nasze bociany w tym roku opiekują się dwoma młodymi.

W lesie ogromna ilość młodych ptaków, między innymi czarnogłówek.

Na łąkach nad Nurcem obserwowałem pokląskwy...,

...czajki...

...i sieweczki rzeczne.

W parku pałacowym w Ciechanowcu spotkałem noszącego pokarm kowaliku nominatywnego podgatunku europeae...

...różniącego się od powszechnie występującego podgatunku caesia białym brzuchem.

Kuligów majowy

W połowie maja odwiedziłem Bug w Kuligowie i Stasiopolu.

Gatunkiem, który zdominował moje obserwacje była rybitwa czarna.

Widziałem też ich rzeczne i białoczelne krewniaczki.
Z kaczek dawały się obserwować jedynie krzyżówki i czernice, natomiast z siewek obserwowałem rycyki, krwawodzioby, łęczaki...,

...sieweczki rzeczne, czajki...

...i bataliony.

Pierwszy raz w to lato widziałem dwa nurogęsi, które były jednym z dominujących gatunkiem zimą.

Słyszeć się dały bąki, kukułki i dudki, natomiast wilga nawet mignęła przez moment.

Majowe Podlasie

W końcu maja odwiedziłem Podlasie i skupiłem się na okolicznych miejscówkach.
Już po drodze spotkaliśmy nad nurcowymi łąkami spotkałem błotniaka łąkowego.

We wsi licznie obserwowałem pleszki...,

...dzwońce, trznadle...,

...wróble, mazurki, makolągwy...,

...zaganiacze...,

...gąsiorki...,

...oknówki i dymówki.

Nasz bocian sporadycznie tylko wstawał z jaj.

Na nadrzecznych łąkach widziałem skowronki...,

...trzciniaki, trzcinniczki, rokitniczki...,

...pliszki siwe i żółte...

...oraz muchołówki szare.

Żwirownie, które w ubiegłym roku były areną moich pojedynków z siewkami i czaplami okazały się być intensywnie eksploatowane. Na jednej z nich perkozek wodził młode...,

...na drugiej kopulowały sieweczki rzeczne...,

...przebywał też jeden łabędź.

W lesie znaleźliśmy dziuplę lęgową dzięcioła dużego z krzyczącymi pisklętami.

Rybołówka białowąsa

Rybitwę białowąsą nazywał prof. Taczanowski rybołówką i tak oto opisywał:
Wierzch głowy czarny, boki twarzy, pokrywy podogonowe i spód skrzydeł białe; zresztą popielata, najciemniejsza na brzuchu. Dziób i nogi czerwone.

Dziób silniejszy niż u następujących, nogi wyższe z dłuższemi palcami, ogon mocniej widłowaty, po rozłożeniu jeszcze wycięty.
U starego ptaka cały wierzch głowy po liniję dolnej krawędzi oka czarny ze słabym zielonawym połyskiem; na bokach twarzy pod tą czarnością szeroka smuga czysto biała; podgardle zaś zajmuje tak słaby popielaty odcień, że w pewnych kierunkach zdaje się być zupełnie białem. Cały płaszcz wraz ze skrzydłami i ogonem błękitnawo popielaty, jedwabisto połyskujący; skrajna lotka czarniawa, a lotki pierwszego rzędu mają tak mocny srebrzysty połysk, że w pewnem nachyleniu ku światłu wydają się białemi; skrajna sterówka biało brzeżysta, spodnia strona wszystkich biaława. Cały spód prócz pokryw podogonowych popielaty, koloru płaszcza na szyi i piersiach, na brzuchu coraz ciemniejszy, ku tyłowi łupkowego koloru. Spód skrzydeł i pokrywy podogonowe czysto białe. Dziób i nogi buraczkowo czerwone; pazury czarne; tęcze czarniawe.

Samica tem się tylko odznacza, że kolor brzucha ma o wiele bledszy.
Odzież jesienna znacznie odmieniona, czoło wtenczas jest czysto białe, przestrzeń między oczami aż do czalu zajmuje kolor biały, drobno czarno centkowany wzdłuż stosin; przed okiem czarniawa plamka, całą zaś tylna część głowy czarna. Kolor popielaty wierzchnich części cokolwiek bledszy niż w odzież wiosennej. Cały spód czysto biały, boki tylko szyi słabo popielato pociągnięte; brzegi skrzydeł i spodnia ich strona białe, lotki, biało w końcach obwiedzione.

Młode w pierwszem pierzu mają czoło czysto białe, przestrzeń poza oczami czarno upstrzoną, przed okiem czarniawą plamę; tył głowy czarny, biało poprószony. Plecy i barkówki rudawo i brunatno plamiste. Skrzydła popielate, rudawo na pokrywach poplamione, a biało w końcach lotek obwiedzione. Sterówki popielate zakońćzone plamą brunatną, rudawym brzegiem pióra obwiedzioną. Cały spód biały, na bokach piersi rudawo plamisty. Dziób krótszy niż u starych, od nasady cielisty, w końcu brunatny; nogi brudno cieliste.

Jaja są znacznie większe niż dwóch następnych, kształty i połysk mają takie same. Tło najczęśćiej brudno zielone, lub oliwkowo zielone, rzadziej oliwkowo popielate lub brudno białawe. Spodnia pstrocizna składa się z nielicznych plamek popielato brunatnawych, bladych i w skorupę wsiąkłych, nie zawsze wyraźnych, i powierzchownych czarniawo brunatnych, dużych plam i plamek nieregularnych; czasami kręte sznurkowate popisania. Na jednych plamy są rozmieszczone po całej powierzchni, na innych tworzą mniej więcej wyraźne obrączki.

Ojczyzną tej rybołówki jest Europa południowo-wschodnia, a szczególniej obficie znajduje się ona w południowych Węgrzech, w Bauacie i Pograniczu wojskowem; rzadka we Włoszech, w południowej Francyi i w Niemczech. Znajduje się także w zachodniej Azyi, lecz nie wiadomo, jak daleko rozciąga się ku Wschodowi, równie i w Afryce północnej, gdzie aż na południu Nubii bywała postrzeganą. U nas jest bardzo rzadka, postrzegałem ją tylko w południowo wschodnich okolicach Lubelskiego, na jeziorkach razem z kaczkami i rybołówkami białoskrzydłemi. Nie mam pewności, czy się tam gnieździ; zdaje się, że tak jest, gdyż widywałem ich kilka par przez cały Maj na jeziorku w Wytycznie, razem z dwoma gatunkami wyżej wymienionemi, lecz żadne jeszcze jaj w tym miesiącu nie miały. Według TYZENHAUZA do Litwy przypadkowo zalatuje.

Rybołówka ta trzyma się przez cały czas lęgowy w tych samych miejscach, co i następujące dwa gatunki, to jest po mocno zalanych grząskich bagnach, rzadką roślinnością porosłych i na brzegach jezior bagnistych i spławami pokrytych. Łatwa jest bardzo do odróżnienia zdaleka w locie po dłuższych skrzydłach, mocniejszem wykrojeniu ogona, po odznaczającej się białości boków twarzy i ciemnym kolorze brzucha; prócz tego lot ma dosyć odmienny.

Gnieździ się mniej więcej gromadnie, równie w odosobnionych osadach, jak i w pomięszaniu z innemi gatunkami, na zalewach najczęściej po kępach rzadką trawą na wierzchu zarosłych, albo na spławach nad powierzchnię wody wystających, czasami nawet w miejscach na kilka cali wodą zupełnie zalanych. Gniazda układają z kawałków suchych traw i trzcinek tak samo, jak inne gatunki, na głębszych zaś miejscach, podobnie jak śmieszki Larus ridibundus, budują wysokie kopce nad wodą wystające. Często ich gniazda bywają bardzo gęsto zakładane.

Ibis kasztanowaty

Ibisa kasztanowatego, którego Jundźwiłł zwał kulikiem europejskim, nie sposób pomylić z innym gatunkiem z naszej części świata. Tak opisywał go prof. Taczanowski:
Brązowo kasztanowaty, z płaszczem ciemno zielonym, fijoletowo i miedzisto mieniącym.

Dziób czarniawo zielony, z brunatnym końcem; naga część twarzy zielona, szarą liniją przecięta; nogi brunatnawo zielone z brunatnym przegubem; tęcza brunatna.
U starego ptaka głowa, szyja wraz z karkiem i spód ciała purpurowo kasztanowate, ciemniejszego koloru na szyi, bledszego na spodzie; wierzch głowy i przód policzków purpurowo i zielono połyskujący; płaszcz wraz z lotkami, niższa część grzbietu wraz z kuprem i ogonem ciemno zielone z dość mocnym metalicznym połyskiem, przechodzącym miejscami w fijoletowy, purpurowy i brązowy; pokrywy podogonowe czarniawe z mocnym szafirowym i fijoletowym połyskiem; wzdłuż przedramienia szeroka pręga purpurowo kasztanowata.

Ptak młody w pierwszem pierzu dziób ma brunatny z szeroką czarwono żóławą przepaską przy nozdrzach, głowę i szyję szaro czarniawą, białawemi brzeżkami piór strychowaną, cały płąszcz ze skrzydłami, niższą część grzbietu, pokrywy nad- i podogonowe i sterówki zielono błyszczące ze zmiano w fijoletowy i brązowy odblask; piersi i brzuch ciemno szare ze słabym metalicznym połyskiem.

W pierwszej zimowej odzieży dziób czarniawy; głowa i szyja wraz z karkiem czarne, biało drobno kreskowane przez tegoż koloru boczne brzegi wszystkich piórek; płaszcz ciemniejszy niż w odzieży poprzedzającej, zielono i brązowo połyskujący ze zmianą w fijoletowy; spód ciemny, szaro czarniawy z dość mocnym fijoletowym połyskiem.

W drugim roku, zmieniając się stopniowo na odzież właściwą, długo w mięszanych kolorach zostaje.
Ptak stary w odzieży zimowej podobny do młodych pierwszoletnich, lecz jest wydatniej ubarwiony, o wiele ciemniejszy i pióra wierzchnich części ciała mocniej ma błyszczące i wpadające więcej w ciemno stalowy i fijoletowy niż zielony odcień; głowę i wyższą część szyi ma podobnie biało strychowaną.

Na jajach tło grynszpanowo zielone o wiele mocniejszego koloru niż na jajach czapli, zwykle nieplamiste, na niektórych jednak bywają gdzie niegdzie bardzo blade czerwonawe plamki.
Mieszka przez lato w Europie wschodnio południowej i w Azyi środkowej; na zimę do Afryki odlatuje. Pospolity na lęgu w Węgrzech, w Turcyi i południowej Rosyi na całej przestrzeni od Morza Czarnego do Kaspijskiego; w przelotach zwiedza regularnie Włochy i południową Francyję, niekiedy zaś zapędza się do Belgii, Anglii, a nawet Islandyi. 

U nas rzadko postrzegany i najczęściej pojedyńczo; trzy znane mi krajowe okazy ubite były w Maju różnych lat: okaz Gabinetu Warszawskiego pod Grabowem na północ Łomży w roku 1859; okaz zbioru P. STRONCZYŃSKIEGO w Krakowskiem r. 1856; a zbioru P. SEGNO w Jeziornie pod Warszawą. 1 Listopada 1880 r. ubitą młodą samicę pod Lubartowem P. GEPNER Gabinetowi Warszawskiemu nadesłał. Kilka lat temu cztery okazy spotkane były pod Krzeszowicami przez hrabiów KONSTANTEGO BRANICKIEGO i ARTURA POTOCKIEGO, i trzy z nich ubito. Spomiędzy pięciu okazów krajowych znajdujących się w Muzeum DZIEDUSZYCKICH we Lwowie cztery zabite były w Maju, a jeden 14 Października.

Trzymają się rozległych błot w blizkości wód słodkich. Gnieżdżą się gromadnie i budują gniazda z suchych kawałków trzciny i sitowia, wysłane drobniejszym suszem błotnych traw, po kępach między zaroślami trzcinowemi. W końcu Maja lub w początku Czerwca znoszą 3 lub 4 jaja.